Rabarbar to roślina, która wielu osobom kojarzy się z latem i dzieciństwem. Kwaśny, charakterystyczny smak jego łodyg doskonale współgra z deserami, ciastami i kompotami.
Choć często traktujemy go jako owoc, w rzeczywistości należy do warzyw. Jego popularność nie wynika wyłącznie z walorów smakowych – rabarbar ma także interesujące właściwości zdrowotne. Czy wiesz, że pierwotnie był wykorzystywany wyłącznie jako roślina lecznicza?
Dzisiaj o rabarbarze – zapraszamy do lektury!
Warzywo czy owoc – na jakim dziale znajdziemy rabarbar?
Rabarbar przez większość osób jest uważany za owoc – najpewniej ze względu na sposób jego wykorzystywania w kuchni. Botanicznie zaliczamy go jednak do warzyw i tak też go klasyfikujemy na półkach (w zakładkach na stronie) Szczerego Pola.
Jego jadalną część stanowią soczyste, różowe lub zielone łodygi, które charakteryzują się intensywnie kwaśnym smakiem. Liście rabarbaru nie nadają się do spożycia – zawierają pewne związki chemiczne w takich stężeniach, które mogą być dla nas toksyczne (m.in. kwas szczawiowy, do którego jeszcze kilka razy wrócimy).
Rabarbar należy do rodziny rdestowatych (Polygonaceae) i wywodzi się z terenów Azji, gdzie był wykorzystywany już w starożytności. Wtedy jednak nie używano go do celów kulinarnych – rabarbar służył głównie jako surowiec leczniczy w medycynie chińskiej. Dopiero w XVIII wieku zdobył popularność jako składnik deserów w Europie, a jego uprawa zaczęła się rozwijać na szeroką skalę.
 |
Ciekawostką jest, że rabarbar w niektórych krajach – na przykład w USA – oficjalnie klasyfikowany jest jako owoc. |
W amerykańskiej bazie składników odżywczych (USDA National Nutrient Database), z której bardzo często korzystamy także w Polsce, rabarbar znajdziemy w kategorii Owoce i Soki Owocowe (Fruits and Fruit Juices).
Wynika to z jego kulinarnego zastosowania, które w większości przypadków ogranicza się do dań deserowych. Właśnie dlatego bywa określany mianem „warzywa deserowego” – rośliny, która łączy słodkie i wytrawne smaki.
Warto zwrócić uwagę na różnice w wyglądzie poszczególnych odmian rabarbaru. Niektóre z nich mają intensywnie różowe łodygi, inne z kolei są bardziej zielone. Kolor nie wpływa jednak znaczenie na wartość odżywczą produktu. Łodygi rabarbaru o ciemniejszym zabarwieniu mogą mieć więcej słodkich nut smakowych – warto jednak zauważyć, że rabarbar, rabarbarem pozostanie i niezależnie od intensywnego koloru będziemy odczuwać jego charakterystyczny kwaśny smak.
Podstawowe wartości odżywcze rabarbaru
Łodygi rabarbaru składają się głównie z wody. Właśnie dlatego jest to bardzo niskokaloryczne warzywo.
- Kalorie: 21 kcal na 100 g
- Węglowodany: 4,5 g (głównie w postaci naturalnych cukrów)
- Błonnik pokarmowy: 1,8 g
Rabarbar zawiera także niewielkie ilości białka i tłuszczu:
- Białko: 0,9 g
- Tłuszcze: 0,2 g
Jakich witamin, składników mineralnych i innych substancji dostarcza rabarbar?
Choć w rabarbarze znajdziemy wiele witamin i składników mineralnych, ich zawartość nie jest bardzo wysoka. Na szczególną uwagę zasługują jednak niektóre z nich. Jakie?
- Potas: 288 mg
- Wapń: 86 mg
- Witamina A: 102 IU
- Witamina K: 29,3 µg
Rabarbar zawiera także szczawiany – związki chemiczne, które w nadmiarze mogą ograniczać wchłanianie wapnia (stąd też rabarbar nie jest uznawany za jego dobre źródło, mimo pewnych ilości tego składnik). Warto jednak pamiętać, że ich obecność nie stanowi zagrożenia dla większości osób, które spożywają rabarbar sezonowo – a właśnie z taką częstotliwością najczęściej po niego sięgamy. Szczegółowo zajmiemy się tym tematem za chwilę.
Prozdrowotne właściwości rabarbaru
Rabarbar, choć często niedoceniany, wykazuje szereg właściwości prozdrowotnych – nie bez powodu był kiedyś uznawany za środek leczniczy, prawda?
Najczęściej mówi się o jego korzystnym wpływie na trawienie. Zawartość błonnika wspomaga perystaltykę jelit i zapobiega zaparciom. Regularne spożywanie rabarbaru może także sprzyjać prawidłowemu rytmowi wypróżnień – jego łodygi mają delikatne działanie przeczyszczające.
Rabarbar zawiera również związki fenolowe, które mają działanie antyoksydacyjne (przeciwutleniające). Chronią komórki przed uszkodzeniem przez wolne rodniki i w ten sposób mogą przyczyniać się do zmniejszenia ryzyka rozwoju chorób przewlekłych.
Nie można pominąć także jego wpływu na układ krążenia. Dzięki obecności potasu rabarbar może wspierać regulację ciśnienia krwi i pracę serca.
Rabarbar i kwas szczawiowy – kto powinien uważać?
Wracamy do szczawianów. Kwas szczawiowy to substancja występująca naturalnie w rabarbarze. Zawartość tego związku w świeżych łodygach wynosi około 0,5–1,0%. Substancja ta może wiązać wapń w organizmie, tworząc nierozpuszczalne sole. Właśnie ten mechanizm może stanowić dla nas pewne zagrożenie – prowadzić do powstawania kamieni nerkowych.
Dla większości osób spożywanie rabarbaru w umiarkowanych ilościach nie stanowi problemu. Roślina ta jest dostępna głównie sezonowo, co oznacza, że nawet częste jej spożycie przez kilka tygodni w roku nie będzie miało negatywnego wpływu na zdrowie.
Istnieją jednak grupy osób, które powinny zachować ostrożność. Są to:
- osoby z kamicą nerkową,
- osoby z osteoporozą,
- dzieci,
- osoby z niedoborem wapnia lub magnezu.
Aby zminimalizować ryzyko związane z kwasem szczawiowym, warto spożywać rabarbar w połączeniu z produktami bogatymi w wapń, np. jogurtem czy mlekiem. Taka kombinacja ogranicza działanie wiążące szczawianów i sprawia, że potrawy z rabarbarem stają się zdrowsze – to wskazówka dla tych, którzy mogą obawiać się (choć w przypadku rabarbaru ograniczonych, to jednak potwierdzonych) niesprzyjających właściwości kwasu szczawiowego.
Przepisy z rabarbarem – jak wykorzystać rabarbar w kuchni?
Przedstawiamy dwa bardzo szybkie przepisy, w których bez rabarbaru się nie obejdzie. Sprawdź!
Owsianka z rabarbarem i jabłkiem
Składniki:
- 1 łodyga rabarbaru
- 1 jabłko
- 4 łyżki płatków owsianych
- 1 łyżka płatków migdałowych
- 1 mały kubeczek jogurtu naturalnego
- 1/2 łyżeczki cynamonu
- 1 łyżeczka miodu
Sposób przygotowania:
- Rabarbar umyj, obierz i pokrój w kostkę. Jabłko umyj i również pokrój w kostkę.
- Do małego garnka wsyp płatki owsiane, dodaj połowę jabłka, cały rabarbar, 1/2 szklanki wody i cynamon. Całość gotuj przez ok. 10 minut. Cały czas mieszaj.
- Pod koniec gotowania dodaj miód.
- Owsiankę przełóż do miseczki, dodaj jogurt i lekko wymieszaj – tak by wyraźnie widzieć obie warstwy.
- Całość posyp płatkami migdałów – możesz je wcześniej uprażyć na suchej patelni.
Orzeźwiający owocowy koktajl z rabarbarem
Składniki:
- 1 łodyga rabarbaru
- 1/2 szklanki truskawek (mogą być mrożone)
- 1 banan
- 1 garść listków mięty
- 1/2 szklanka wody
- 1 łyżka nasion chia
- 1 duży kubeczek jogurtu naturalnego
Sposób przygotowania:
- Rabarbar umyj i obierz.
- Rabarbar, truskawki, banana, miętę, wodę i jogurt zmiksuj na gładką konsystencję.
- Do koktajlu dodaj nasiona chia, wymieszaj i odstaw do lodówki na ok. 30 minut.
Bibliografia
- United States Department of Agriculture. (2019). FoodData Central Food Details. Rhubarb, raw. Pobrane z: https://fdc.nal.usda.gov
- Kapusta, F. (2017). Rynek warzyw w Polsce i jego powiązania międzynarodowe. Zeszyty Naukowe Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Problemy Rolnictwa Światowego, 17(2). https://agro.icm.edu.pl
- Gruszecki, R. (2014). Systemy klasyfikacji warzyw w polskiej literaturze ogrodniczej. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio EEE: Horticultura, 24(2). https://agro.icm.edu.pl
- Korus, A., & Korus, J. (2024). Enhancing Nutritional Value of Rhubarb (Rheum rhaponticum L.) Products: The Role of Fruit and Vegetable Pomace. Agriculture, 14(10), 1784. https://www.mdpi.com
- Xiang, H., Zuo, J., Guo, F., & Dong, D. (2020). What we already know about rhubarb: a comprehensive review. Chinese medicine, 15, 1-22. https://link.springer.com
- Nguyen, H. H., & Savage, G. P. (2020). Oxalate bioaccessibility in raw and cooked rhubarb (Rheum Rhabarbarum L.) during in vitro digestion. Journal of Food Composition and Analysis, 94, 103648. https://www.sciencedirect.com
 |
|
