O polskich jabłkach mówi się, że są dobrem narodowym naszego kraju. To nie naginanie prawdy na potrzeby stworzenia chwytliwego leadu. Jesteśmy jednym z największych eksporterów tych owoców na całym świecie.
Według danych Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU) w krajowym rejestrze znajduje się 75 odmian jabłoni, które uzyskały urzędowy opis i dopuszczenie do obrotu w Polsce.
Nie wszystkie trafiają na półki sklepów. Które spośród nich znajdziesz w Szczerym Polu? Przeczytaj artykuł i dowiedz się, czym różnią się najpopularniejsze gatunki polskich jabłek.
Jak opisać jabłka? O smaku, zapachu i strukturze owoców
Czy wiesz, że wszystkie odmiany jabłek mają swój unikalny profil sensoryczny (zestaw cech opisujący ich smak, zapach i strukturę miąższu)? Dla większości z nas najczęściej wystarczy skategoryzowanie konkretnej odmiany na tę „słodką”, „kwaskową” albo „bardzo kwaśną”. To najprostszy podział. Warto jednak wiedzieć, że badacze potrafią opisywać właściwości owoców z bardzo dużą dokładnością.
Może wydawać się, że tak szczegółowa charakterystyka jest przydatna tylko w naukowych opracowaniach. Nie do końca. Świadomość typowych cech konkretnych gatunków jabłek może wiele zmienić także w codziennym gotowaniu – upieczeniu idealnie kwaskowego jabłecznika, naturalnie gęstego dżemu czy domowego soku.
| Owoce |
Udało nam się dotrzeć do bardzo ciekawego opracowania, w którym dokładnie opisano sposób analizowania właściwości jabłek. To naprawdę bardzo ciekawe. Jego autorzy wyróżnili aż 11 cech (przy tym w obrębie każdej z nich wyznaczyli skalę). Takie podejście doskonale oddaje bogactwo smaków, zapachów i aromatów pozornie podobnych do siebie owoców. Przyjrzyjmy się temu bliżej.
Cechy zapachu:
- kwaśny aromat – zapach kojarzony z niedojrzałym, lekko cierpkim owocem, który przywołuje na myśl świeżość i intensywnie kwaśny smak (jeszcze przed pierwszym kęsem);
- aromat dojrzałego jabłka – typowy zapach dojrzałego miąższu, pełny, słodki, lekko miodowy;
- aromat innych owoców – nuty przypominające zapach gruszek, śliwek, brzoskwiń lub owoców tropikalnych (Czy zdarzyło Ci się kiedyś jeść jabłko, które miało w sobie nuty banana? To nie były omamy.);
- aromat świeżo skoszonej trawy – delikatna ziołowo-trawiasta nuta, charakterystyczna dla młodych, świeżych owoców.
Cechy tekstury (struktury miąższu):
- twardość – od miękkiego po bardzo jędrny miąższ (miękkie owoce uginają się już pod naciskiem palców, a twarde stawiają opór podczas pierwszego kęsa);
- soczystość – oceniana pod względem ilości oraz łatwości uwalniania soku podczas jedzenia.
Cechy smaku:
- słodycz – odczucie związane z zawartością naturalnych cukrów;
- kwasowość – wynika z obecności kwasów organicznych, głównie jabłkowego (bez zaskoczenia), cytrynowego i kwasów fenolowych;
- cierpkość (uczucie ściągnięcia w ustach) – uczucie lekkiego wysuszenia języka, szczególnie po bokach, spowodowane obecnością tanin;
- smak „idealny” (tak, naprawdę taki zdefiniowano) – to pełnia smaku dojrzałego jabłka łącząca słodycz, kwasowość i aromat typowy dla owocu w idealnej fazie dojrzałości;
- trwałość smaku (posmak) – intensywność i długość utrzymywania się wrażeń smakowych po przełknięciu kęsa.
Sprawdź także: Wartości odżywcze, czyli co? – O makroskładnikach, witaminach i składnikach mineralnych.
Czym różnią się poszczególne odmiany jabłek?
Dokładny sposób opisywania cech jabłek pozwala zrozumieć, jak bardzo mogą się od siebie różnić nawet te owoce, które pochodzą z jednego sadu. Każda odmiana ma swoje charakterystyczne cechy: jedne przywołują wspomnienie jesiennego powietrza, inne – słodycz letnich owoców.
Poznaj charakter jabłek ze Szczerego Pola.
Szampion
Kolor skórki jabłek Szampion jest intensywny – lekko prążkowany rumieniec przechodzi od karminu po złoto, a cienka warstwa wosku sprawia, że owoc połyskuje w świetle. Po przekrojeniu widać kremowy miąższ, który nie jest bardzo twardy.
Wraz z pierwszym kęsem w ustach natychmiast pojawia się sok – gęsty i lekko miodowy. Smak jabłek jest delikatny, zrównoważony i z subtelną przewagą słodyczy nad kwasowością. To gatunek idealny do deserów i szarlotek, w których zachowuje kształt, ale może stać się na tyle miękki, by połączyć się z cynamonem i wanilią.
Jak określić je jednym słowem? Balans. To właśnie on sprawił, że Szampiony zyskały tak silną pozycję w polskich sadach.
Najbardziej charakterystyczne cechy:
- łagodna słodycz z delikatnym kwasowym akcentem ,
- kremowość,
- duża zawartość soku.
Najlepiej sprawdzi się do: szarlotek, ciast drożdżowych, musu, kompotu i tłoczonego soku.
Piros
Odmiana jabłek Piros jest jedną z wcześniejszych i dojrzewa wtedy, gdy większość jabłoni dopiero zaczyna rumienić owoce. Skórka ma barwę żółtą z różowawym nalotem, a miąższ pozostaje śnieżnobiały. Pod naciskiem noża lekko skrzypi (w ten sposób zapowiada dużą jędrność).
Pierwszy kęs jest rześki – kwasowość jest wyraźna, ale nie ostra. Można powiedzieć, że jest wyważona naturalną słodyczą. W tle pojawia się ziołowa nuta zielonych liści, która nadaje owocowi charakter typowy dla młodych odmian. Jabłka są soczyste i dobrze gaszą pragnienie – ich sok ma jasny, cytrynowy odcień.
Jabłka Piros nie lubią długiego pieczenia – miękną już po kilku minutach i szybko powstaje z nich gładki mus. Najlepiej smakują zaraz po zbiorze. W chłodni tracą swoją strukturę szybciej niż odmiany zimowe, dlatego uznaje się je za jabłka typowo letnie i wczesnojesienne.
Najbardziej charakterystyczne cechy:
- wyraźna kwasowość z „trawiastą” nutą,
- bardzo wysoka soczystość,
- lekki zapach młodych owoców.
Najlepiej sprawdzi się do: jedzenia na surowo, sałatek owocowych, koktajli, świeżych soków i deserów na zimno.
Ligol
Nie sposób pomylić go z żadnym innym jabłkiem. Owoce odmiany Ligol są duże, regularne i niemal idealnie kuliste. Mają gładką skórkę w barwach od złocistej żółci, przez zielenie, aż po głęboki karmin i – co charakterystyczne – wydają się być lekko blade. Takiego efektu nie daje niskie nasycenie kolorów (tych w skórce nie brakuje), ale lekko matowa powierzchnia.
Przy przełamaniu kawałków wydobywa się z nich dźwięk przypominający pęknięcie kruchej skorupki. Miąższ jest zwarty, chrupki, o delikatnie żółtawym odcieniu. W smaku można doszukiwać się słodyczy, jednak w tle czuć lekki kwas jabłkowy, który podkreśla świeżość owoców.
W analizie, którą przytoczyliśmy powyżej, Ligol trafił do grupy jabłek o „pełnym profilu” – wysokiej twardości, dużej zawartości soku i zrównoważonym stosunku kwasów do cukrów.
Jego największą zaletą jest trwałość. W chłodni zachowuje jakość przez wiele miesięcy. Skórka nie zmienia swojego zabarwienia, a miąższ nie staje się mączysty. To m.in. z tego powodu tak wiele osób kojarzy nazwę tej odmiany – jest dostępna w Szczerym Polu praktycznie przez cały rok.
Aromat jabłka Ligol ma w sobie nuty dojrzałego jabłka, miodu i wanilii. W porównaniu z odmianami o większej kwasowości jest łagodniejszy w odbiorze. Wielu sadowników uznaje go za jedno z najstabilniejszych jabłek pod względem jakości sensorycznej.
Najbardziej charakterystyczne cechy:
- pełny smak z lekkim akcentem kwasu jabłkowego,
- jędrność i sprężystość,
- bardzo dobra trwałość przechowalnicza.
Najlepiej sprawdzi się do: pieczenia, suszu, kompotu zimowego, ciast i deserów z wyczuwalnymi kawałkami owoców.
Sprawdź także: Dynia – rodzaje, wartości odżywcze i właściwości prozdrowotne
Szara Reneta
Trudno o bardziej klasyczne jabłko w polskiej kuchni. Szara Reneta ma historię dłuższą niż wiele współcześnie popularniejszych odmian. Na pierwszy rzut oka nie zachwyca wyglądem – jej skórka jest matowa, szarozielona, często z lekkim nalotem. Dopiero po przekrojeniu widać, że to jabłko ma w sobie coś wyjątkowego.
Miąższ Szarej Renety ma kremowożółtą barwę, jest zwięzły, ma wyczuwalną drobną strukturę i charakterystyczny zapach. Jednak to, co naprawdę wyróżnia tę odmianę, to smak – wyraźnie kwaśny, niemal ostry, który po upieczeniu nabiera głębi i staje się łagodniejszy.
Reneta ma unikalny stosunek kwasów do cukrów – wyższy niż w większości odmian deserowych. Po obróbce cieplnej charakterystyczną cierpkość zastępuje aromat prażonych jabłek, który jest trudny do odtworzenia z wykorzystaniem innych odmian. Dzięki temu idealnie nadaje się do wypieków i dań serwowanych na gorąco.
Najbardziej charakterystyczne cechy:
- wyraźna kwasowość i lekka cierpkość,
- niemal karmelowy aromat po obróbce termicznej,
- drobnoziarnisty i gęsty miąższ.
Najlepiej sprawdzi się do: szarlotek, musów, konfitur, prażonych jabłek i dżemów.
Granny Smith
Jabłko, które należy kojarzyć z zielenią. Kolor jego skórki jest wręcz hipnotyzujący – intensywny, głęboki, połyskujący i jednorodny. Wnętrze jabłek odmiany Granny Smith jest białe, bardzo twarde i zarazem soczyste. Ich smak jest wyraźnie kwaśny, z wyczuwalną cytrusową ostrością.
Dla wielu osób to odmiana, która definiuje pojęcie „orzeźwienia”. Granny Smith pochodzi z Australii, ale w Polsce również znalazła miejsce w sadach.
Najbardziej charakterystyczne cechy:
- zielony kolor skórki,
- cytrusowa kwasowość,
- twardość i chrupkość.
Najlepiej sprawdzi się do: sałatek, soków, deserów na zimno i przekąsek – szczególnie w połączeniu z serami lub orzechami.
Lobo
Jabłko o północnoamerykańskim rodowodzie, które w polskich warunkach klimatycznych przyjęło się wyjątkowo dobrze. Lobo ma cienką skórkę o ciemnoczerwonym kolorze, często z woskowym połyskiem. Owoce tej odmiany są lekko „spłaszczone” w porównaniu z innymi gatunkami (po tym łatwo je rozpoznać).
Miąższ Lobo jest biały, delikatny, o średniej twardości i wysokiej zawartości soku. To jabłko słodkie w smaku, ale z zapachem przypominającym czerwone wino.
Lobo dojrzewają wczesną jesienią i wraz z upływem czasu tracą jednorodność (stają się bardziej miękkie). W trakcie obróbki termicznej stają się delikatne i kremowe.
Najbardziej charakterystyczne cechy:
- słodki smak z łagodną kwasowością,
- wysoka soczystość,
- przyjemny aromat owocowy z nutą wina.
Najlepiej sprawdzi się do: ciast, musów, soku i deserów na ciepło.
Gala
Najczęściej uprawiane jabłka na świecie. W skrzynkach Szczerego Pola Gala pojawia się jako jedna z pierwszych odmian jabłek o w pełni deserowym charakterze. Jej urok tkwi w subtelności smaku i wyróżnia się regularnym kształtem i przeplatającymi się barwami – od złotej żółci po ciepłą czerwień.
Miąższ Gali jest drobny, miękki i w odczuciu przypomina gruszkę. Przy pierwszym ugryzieniu uwalnia delikatny aromat kwiatów i miodu.
Gala jest odmianą, która najlepiej prezentuje swoje walory na surowo (idealną na deser – stąd wspomnieliśmy na początku o kategorii jabłek deserowych). W cieście traci część struktury, ale zachowuje słodycz.
Najbardziej charakterystyczne cechy:
- wyraźna słodycz przy niskiej kwasowości,
- delikatny aromat o nutach kwiatów i miodu,
- drobnoziarnisty, sprężysty miąższ.
Najlepiej sprawdzi się do: spożycia na surowo, świeżych soków, sałatek i mlecznych deserów.
Prince
Nieprzypadkowo w nazwie tej odmiany znalazło się słowo „książę”. Jabłka Prince mają głęboki, ciemnoczerwony (królewski) kolor i połyskującą skórkę. Owoce dojrzewają wtedy, gdy większość jabłoni kończy sezon. W sadach Szczerego Pola zrywa się je w pełni jesieni – w momencie, gdy jabłka nabierają intensywnej rubinowej barwy.
Skórka Prince jest gruba i twarda – przy gryzieniu pęka pod zębami i wydaje charakterystyczny dźwięk. Miąższ jabłek jest jasny (może być nawet lekko różowy). Słodycz owoców jest głęboka i ciepła, a lekki kwas dodaje całości szlachetności. Nuty kwasowości są jednak ciepłe, korzenne, z aromatem przypraw i miodu (tak – wciąż mowa o tym, co kryje się w jabłku).
Prince zalicza się do odmian zimowych. W czasie przechowywania zachowuje swoje właściwości i wręcz rozwija bardziej złożone smakowe oraz zapachowe nuty. Po kilku miesiącach jego smak nabiera głębi – słodycz staje się cieplejsza, a aromat bardziej wyraźny.
Najbardziej charakterystyczne cechy:
- ciepły, słodki smak z akcentem przypraw korzennych,
- gruba „strzelająca” skórka,
- wysoka trwałość.
Najlepiej sprawdzi się do: pieczonych deserów i zimowych kompotów.
Idared
Wśród jesienno-zimowych jabłek Idared ma status pewnego klasyka. Owoce tej odmiany są czerwone (na co wskazuje drugi człon nazwy) i cechują się pękatym kształtem. Mogą być przy tym lekko spłaszczone (ale nie tak, jak Lobo).
Smak określa się jako średnio słodkawy z wyraźną kwasowością. W porównaniu z innymi odmianami zimowymi jabłka Idared określane są rześkimi (właśnie z uwagi na wyższą zawartość kwasów). Tutaj wyróżnia się aromat dojrzałego jabłka z subtelnym akcentem owoców tropikalnych.
Przechowywanie jabłek Idared w niskiej temperaturze utrzymuje ich soczystość przez wiele miesięcy. Nawet do wiosny są w stanie zachować strukturę i aromat. Ten gatunek jest doceniany za przewidywalność i uniwersalność – zawsze zachowuje charakter, bez względu na sposób wykorzystania. Owoce w cieście miękną równomiernie, nie rozpadają się, dzięki czemu nadają się do deserów wymagających dłuższego pieczenia.
Najbardziej charakterystyczne cechy:
- średnia słodycz,
- trwały aromat dojrzałego owocu,
- duża odporność na utratę jędrności.
Najlepiej sprawdzi się do: jedzenia na surowo, ciast owocowych, kompotów i suszu.
Sprawdź także: Brzoskwinie vs. nektarynki – czym się różnią?
Jabłka ze Szczerego Pola – niby jesienno-zimowe, a jednak całoroczne
Jabłka najczęściej kojarzą się z jesienią – czasem zbiorów, zapachem świeżych owoców i pierwszych chłodnych dni. W rzeczywistości są jednak obecne w naszej kuchni praktycznie przez cały rok. Choć wiosną i latem wypierają je inne sezonowe owoce, nie brakuje nam takich klientów, u których jabłka są stałym elementem zamówień.
Różnorodność polskich jabłek pozwala zachować świeżość owoców przez wiele miesięcy, jednak utrzymywanie właściwości na poziomie najwyższej jakości jest możliwe tylko dzięki kontrolowanym parametrom przechowywania – niskiej temperaturze, ograniczonemu dostępowi tlenu i odpowiedniej wilgotności. W takich warunkach owoce zachowują jędrność, aromat i smak bez potrzeby chemicznego utrwalania. Jest zdrowo, naturalnie i bez zbędnych dodatków.
W Szczerym Polu łączymy sezonową świeżość z przechowywaniem w małych partiach, prosto od sadowników. Dzięki temu przez cały rok w ofercie pojawiają się jabłka o powtarzalnym smaku i naturalnym zapachu – od wczesnych odmian letnich po długo dojrzewające gatunki zimowe. Każdy owoc trafia do skrzynek po wyselekcjonowanym zbiorze, z zachowaniem zasad, które pozwalają utrzymać jego jakość.
Zamawiając jabłka w Szczerym Polu, masz dostęp do tego, co jest najlepsze w polskich sadach – świeżych owoców, które zachowują smak sezonu niezależnie od pory roku.
Bibliografia
- Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Jabłka. Pobrane z: https://www.gov.pl/web/rolnictwo/jablka
- EUROSTAT. (2019). Agricultural production - orchards. Pobrane z: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Agricultural_production_-_orchards
- COBORU. (2024). Lista odmian roślin sadowniczych wpisanych do krajowego rejestru w Polsce. Słupia Wielka: Polish National List of Fruit Plant Varieties.
- WAPA – World Apple and Pear Association. (2023). Prognosfruit 2023 – EU Apple and Pear Production is Forecast to Decline. Global Agricultural Information Network.
- Jankowski, P., Tomala, K., Szpadzik, E., Baryłko-Pikielna, N., & Wasiak-Zys, G. (2016). Sensory typology of apples used to evaluate scab-resistant cultivars as compared to known commercial apples Original Paper. Horticultural Science, 43(2).
- Łysiak, G. (2011). The determination of harvest index of ’Šampion’ apples intended for long storage. Acta Scientiarum Polonorum Hortorum Cultus, 10(3), 273-282.
- Pakula, K., Kuziemska, B., Trebicka, J., & Pieniak-Lendzion, K. (2018). Produkcja jabłek w Polsce-aspekty środowiskowe, ekonomiczne i logistyczne. Zeszyty Naukowe Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. Ekonomika i Organizacja Gospodarki Żywnościowej, (122).
- Szpadzik, E., Molska-Kawulok, K., Krupa, T., & Przybyłko, S. (2023). Physico-chemical analysis of the fruits and consumer preferences of new apple (Malus × domestica Borkh) hybrids bred in Poland. Agriculture, 14(1), 1.
- Strik, B., Proctor, J. T. A. (1986). Apple Cultivars Bred in Canada: Selections from Controlled Crosses for Commercial Production Fruit Varieties Journal, 40(2), 51-55.
- Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych. Jabłoń domowa - owocujące. Pobrane z: https://coboru.gov.pl/
- Zhang, M., Yin, Y., Li, Y., Jiang, Y., Hu, X., & Yi, J. (2023). Chemometric classification of apple cultivars based on physicochemical properties: Raw material selection for processing applications. Foods, 12(16), 3095.
- Seppä, L., Railio, J., Mononen, R., Tahvonen, R., & Tuorila, H. (2012). From profiles to practice: Communicating the sensory characteristics of apples to the wider audience through simplified descriptive profiles. LWT-Food Science and Technology, 47(1), 46-55.
- Fotirić Akšić, M., Dabić Zagorac, D., Gašić, U., Tosti, T., Natić, M., & Meland, M. (2022). Analysis of apple fruit (Malus × domestica Borkh.) quality attributes obtained from organic and integrated production systems. Sustainability, 14(9), 5300.
 |
|
